Telefon, tablet, bilgisayar ve konsollar gençlerin hem okul hem sosyal hayatının bir parçası. Bu nedenle sorun ekranın varlığı değil, ekranın hayatın geri kalanını yutmaya başlamasıdır. Ergenlerde ekran bağımlılığı; uyku, ders başarısı, aile ilişkileri ve ruh hâli üzerinde ciddi etkiler bırakabilir.
Normal kullanım ile bağımlılık arasındaki fark
Bir gencin günde birkaç saat telefonla vakit geçirmesi tek başına bağımlılık anlamına gelmez. Belirleyici olan, kullanımın kontrol edilememesi ve diğer yaşam alanlarını bozmasıdır.
Dikkat edilmesi gereken belirtiler
- Ekran süresini azaltma girişimlerinin sürekli başarısız olması
- Cihaz alındığında yoğun öfke, huzursuzluk veya ağlama krizleri
- Gece geç saatlere kadar kullanım ve buna bağlı uyku düzensizliği
- Ders, spor, arkadaşlık gibi önceki ilgi alanlarından uzaklaşma
- Ne kadar süre kullandığı konusunda yalan söyleme veya gizleme
- Aile ile vakit geçirmekten kaçınma ve odaya kapanma
Aileler neler yapabilir?
- Yasaklamak yerine birlikte kural koyun. Gencin de söz hakkı olduğu bir “aile ekran anlaşması” yasaklardan çok daha kalıcıdır.
- Yatak odasını ekransız alan yapın. Cihazların gece ortak bir alanda şarj edilmesi uyku düzenini hızla iyileştirir.
- Model olun. Yemekte ve sohbet sırasında ebeveynlerin de telefonu bırakması, kuralın adil olduğunu gösterir.
- Alternatif aktiviteler sunun. Spor, müzik, sanat ya da gönüllülük gibi gerçek dünyada başarı hissi veren etkinlikleri destekleyin.
- Ne izlediğini ve takip ettiğini merak edin. Gencin dünyasına eleştirmeden ilgi göstermek, iletişimi açık tutar.
- Altta yatan duyguyu sorgulayın. Ekran bazen yalnızlık, kaygı ya da okul sorunlarından kaçmanın bir yoludur.
Ne zaman uzman desteği alınmalı?
Belirtiler birkaç aydır sürüyorsa, okul başarısı belirgin şekilde düştüyse ya da aile içinde sürekli çatışmaya yol açıyorsa bir uzmana başvurmak gerekir. Danışmanlık sürecinde hem gençle hem de aileyle çalışılarak dengeli bir kullanım planı oluşturulur.
Bursa’da çocuk ve ergenlerde bağımlılık danışmanlığı hakkında bilgi almak için iletişim sayfamızı ziyaret edin.
